Ana Sayfa - Hakımızda - İletişim

Biyografi

Dr. Muhammad Hamidullah (1909-2002
Prof. Dr. Muhammed Hamidullah, İslam bilgisinin gelişiminde, öğretisinin batı dünyasında yayılma sürecinde göstermiş olduğu etkili ve ufuk açıcı katkılardan dolayı, İslam dünyası, Hindistan Yarım Kıtası, Avrupa ve Kuzey Amerika’da oldukça tanınan biridir. 17 Aralık 2002’de 94 yaşında vefat vefat etmiştir. (Allah’a aidiz ve dönüşümüz ancak O’nadır.) ...

 

Prof. Dr A.R. Momin

Prof. Dr. Muhammed Hamidullah, İslam bilgisinin gelişiminde, öğretisinin batı dünyasında yayılma sürecinde göstermiş olduğu etkili ve ufuk açıcı katkılardan dolayı, İslam dünyası, Hindistan Yarım Kıtası, Avrupa ve Kuzey Amerika’da oldukça tanınan biridir. 17 Aralık 2002’de 94 yaşında vefat vefat etmiştir. (Allah’a aidiz ve dönüşümüz ancak O’nadır.)

 Profesör Hamidullah akademisyen, hukukçu, yazar ve sufilerden oluşan zamanın tanınmış ailelerinden birine mensuptu. Ataları Arabistan’dan birkaç yüzyıl önce göç etmişlerdi. Tanınmış ataları arasında; mezarı Mumbai’de bulunan ünlü sufi âlim ‘Ala al-Din ‘Ali Ibn Ahmad Al-Maha’imi (d. 1431), Deccan’ın önde gelen sufilerinden Habibullah Bijapuri, Brahman vizier Mahmud Gawan tarafından kurulan meşhur medresenin son yöneticisi Muhammad Husayn Shahid bulunuyordu. Profesör Hamidullah’ın büyük büyükbabası Mawlvi Muhammad Ghaws Sharfu’l-Mulk (d. 1238/1822) Arap ve İslam çalışmalarında atıfta bulunulan bir isimdi. Urduca, Farsça ve Arapça dillerinde 30 dan fazla kitabı mevcuttu. Yedi ciltlik Kuran tefsiri Nathru’l-Marjan fi Rasm Nazmi’l-Qur’an, en önemli çalışmalarındandı. Prof. Hamidullah’ın anne tarafından büyük babası , Qadi Muhammad Sibghatullah da (d. 1280/1863) aralarında Kuran tefsiri bulunan birçok kitap yazmış başarılı bir âlimdi. Bu başarılarından ötürüdür ki 1272/1855 yılında Madras’ın hükümdarı Nawab Ghulam Ghaws Khan tarafından baş hakimliğe atanmıştı.

 Prof. Hamidullah’ın babası Mufti Abu Muhammad Khalilullah, ataları gibi çok mühim başarılara imza atmış bir âlimdi. Madras’tan Nizam Hükümetinin maliye sorumlusu olarak atandığı Haydarabad’a göç ettiğinde burada ilk faizsiz finans kurumunu kuran kişiydi. 1363/1943 yılında vefat etti.

 Prof. Hamidullah Haydarabad’da doğdu. Her biri İslam bilgisi, Arapça, Farsça ve Urdu eğitimleri almış olan beş kız ve üç erkek kardeşinin en küçüğüydü. İlk eğitimini evde önce ablalarından sonra babasından aldı. Daha sonra 1924 yılında üstün başarıyla Mawlvi Kamil derecesini aldığı sınavı geçeceği Nizamiye Medresesine kabul edildi. Babasının batılı eğitim tarzına olumsuz bir yaklaşımı vardı. Babasının İngilizce eğitime olumsuz yaklaştığını bilen genç Hamidullah olgunluk sınavına gizlice hazırlandı. Sonuçlar açıklandığında başarılı adaylar listesinin ilk sırasındaydı. Oğlunun olağanüstü başarısını yerel gazeteden öğrenen babası oğlunu yanına çağırdığında, genç âlim babasının izni olmadan İngilizce bir sınava katıldığı için babasının onu azarlayacağı zannıyla endişeliydi. Ancak güzel bir sürprizle karşılaştı. Zira aşağılama şöyle dursun babası oğlunun başarısı üzerine ne kadar mutlu olduğunu tüm kalbiyle ifade etmiş ve eğitimine devam etmesi gerektiği hususunda onu cesaretlendirmişti. Babasının sevgisi ve desteği onu ileriki yıllarda hep güçlü kıldı.

 Prof. Hamidullah 1924’te Osmaniye Üniversitesine kabul gördü. B.A., LL.B., ve M.A sınavlarını ilk girişte geçti. Osmaniye Üniversitesi ona Uluslararası İslami Hukuk alanında doktora çalışmalarını sürdürebilmesi için burs verdi. Çalışmaları için bilgi toplamak üzere birçok İslam ve Avrupa ülkesini gezdi . 1932’de Bonn Üniversitesinden doktora derecesini aldı. Almanya’da bir süre geçirdikten sonra başka bir doktora derecesi almak için Paris’e Sorbonne Üniversitesine kaydolmaya geldi. 11 ay gibi kısa bir süre içinde Sorbonne üniversitesi ona edebiyat doktorası derecesi verdi. Avrupa’da kaldığı süre içinde Prof. Hamidullah İstanbul’u ziyaret etme imkanına sahip oldu. İstanbul’da meşhur kütüphane ve müzeleri ziyareti esnasında Arapça, Farsça ve Türk dillerinde yazılmış nadir bulunan islami belgeler gördüğünde mutluluk ve şaşkınlık içindeydi. Bu heyecanla babasına İstanbul kütüphanelerinin birinde Zehebî en Duwalu'l-İslam’ ın el yazması bir belgesini gördüğünü yazdı. Okuma yazması olan kız kardeşlerinden biri ona cevaben, bu eserin aynısının büyük babalarının arşivinde bulunduğunu ancak birkaç sayfasının eksik olduğunu o sayfaları fotoğraflarla birlikte onlara göndermesini istediğini yazdı.

  Prof. Hamidullah 1938’de Haydarabad’a döndü. Döner dönmez Osmaniye Üniversitesinde önce İslami fıkıh sonra Uluslararası İslam hukuku alanında hoca oldu. 1948 yılında Haydarabad eyaletinin Hindistan birliğine katılmasıyla birlikte Prof. Hamidullah Paris’e göç etti. 1954 yılında Ulusal Bilim Araştırmaları merkezinde çalışmaya başladı. Bu çalışma 1978’de bitti. Bu süre içinde ayrıca Türkiye’de çeşitli üniversitelerde dersler verdi. İstanbul İslami Tarih Sanat ve Kültür Araştırmaları Merkezi genel direktörü Ekmeleddin İhsanoğlu ve Marmara Üniversitesi Teoloji fakültesi eski dekanı Prof. Salih Tug gibi Türkiye’de ve diğer İslam ülkelerinin üniversite ve araştırma merkezlerinde görevli isimlerle birlikte çalışmalarda bulundu. Yetmiş yılı aşan akademik kariyeri süresince Prof. Hamidullah Kuranı Fransızcaya, İngilizceye ve Almancaya çevirdi. Hadis, Hz. Muhammed’in Hayatı(sav), Fıkıh, Uluslararası Hukuk, İslam Tarihi ve Arap Yazımı gibi birçok islami alanda eserler yazdı. Fransızca, Almanca, İngilizce, Arapça, Türkçe, Farsça ve Urduca olmak üzere yedi dilde binlerce makale ve yüzden fazla kitap yazdı. Çağdaşı diğer hiçbir âlim onun birçok dildeki olağanüstü yetkinliğine ulaşamadı. 84 yaşında öğrendiği Thai dili dahil 22 dil biliyordu. Profesör Hamidullah üç Avrupa dilleri olan Fransızca, Almanca ve İngilizceye Kuranı çeviren dünyadaki tek âlimdi. Fransızca Kuran çevirisinin ilginç bir hikayesi vardı; 1950 yılında bir gün kapısının çalındığını duydu. Kapısını çalan Kuranın Fransızca çevirisini basmak isteyen yerel bir yayıncıydı. Kendisini oraya gönderenin tanınmış Fransız oryantalist Louis Massignon olduğunu ve bu zorlu işin altından kalkabilecek tek kişi olduğu konusunda Prof. Hamidullah’ ı adres gösterdiğini açıkladı. Prof. Hamidullah Kuranın Fransızcaya veya başka bir dile çevirisinde Kuran dilinin diğer dillerle mukayese kabul etmeyen söz sanatını, ikna ediciliğini ve cümlelerinin büyüleyiciliğini Arapça metnindeki orijinal haline vakıf bir şekilde çevrilmesi gerektiğini, Fransızcaya bu anlamda vakıf olmadığı için çevirinin hakkını veremeyeceğini söyledi. Endişesini yayıncıya ilettiğinde yayıncı ona bir yol önerdi; Prof. Hamidullah Kuran metnini Fransızcaya çevirecekti ve çeviri Fransız bir edebiyatçı tarafından düzenlenecekti. Bunun üzerine Hamidullah çeviri yapmayı kabul etti. Çeviri 1959 da Paris’te yayınlandı. Otuzdan fazla baskısı yapıldı ve son baskısı iki milyondan fazla sattı. Bu hala Kuran çevirisinin herhangi bir Avrupa dilinde en fazla satan baskısıdır.

 Prof. Hamidullah’ın İngilizce Kuran çevirisinin bir kısmı 1960 yılında Güney Afrika’da yayınlanmıştır. Almanca çevirisi ise tamamlanmış olmasına rağmen yayınlanmamıştır. Prof. Hamidullah, Kuran çevirisi ve tefsirine olan büyük ilgisini ‘Her Dilde Kuran’ isimli kitabında kaleme almıştır. 1939 yılında yayınlanan bu kitabında, Kuran’ın 125 dilde çevirisi hakkındaki detayları ve Kuran’ın ilk bölümünün bütün bu dillerde çevirisini sunmaktadır.

 Prof. Hamidullah Hz. Muhammed’in hayatını konu alan Siyer literatürüne müthiş bir orjinallik ve keskinlik perspektifi getirmiştir. Bu konuda, 1935 yılında yayınlanan ilk kitabı Peygamber’in (sav) sahabeleriyle yapmış olduğu diplomatik yazışmaları incelemektedir. 1941 yılında Kahire’de yayınlanan ilk Arapça kitabı  Al-Watha’iq al-Siyasiyyah, Peygamber’in (sav) ve dört halife devrinin önemli not ve referanslar ile birlikte metinlerini, yazışma, antlaşma, duyuru ve garantiler dahil 300’den fazla belgeyi içermektedir.

 Fransızca yayınlanan kitabı Six Originaux des letters diplomatiques du Porphete e I’Islam (İslam Peygamberi’nin Altı Orjinal Diplomatik Mektubu), Peygamber’in orjinalleri korunmuş 6 mektubu hakkında hem klasik eserler hem de günümüz kaynaklarından faydalanılarak yürütülmüş oldukça geniş ve kapsamlı bir tartışmadır. Prof. Hamidullah’ın Fransızca dilinde Peygamber’in hayatını yazdığı Le Prophet de I’Islam  (İslam’ın Peygamberi) isimli kitap ilkin 1959 yılında iki cilt halinde yayınlanmış, sonra birçok baskısı yapılmış ve çeşitli dillere çevrilmiştir. Muhamed Resullullah (sav) adıyla İngilizce yayınladığı  Peygamber’in kısa hayatı dışında, İngilizce ve Urdu dillerinde yazmış olduğu Hz. Muhammed’in Savaştığı Yerler isimli kitap, Peygamber’in savaştığı bölgeleri konu edinen yerlerin haritalar, alan araştırması ve klasik metinlerden oluşan bilgileri toparlamaktadır.

 Prof. Hamidullah’ın bir diğer önemli kitabı, ilk baskısı 1941’de yapılan ve erken İslami dönem devlet geleneğini ve teorisini anlattığı ‘Müslüman Devlet Yürütmesi’dir.

 Prof. Hamidullah’ın oldukça önemli ve orjinal katkıları Hadis, Siyer ve Fıkıh, İslam tarihi, biyografik literatür ve tıp gibi alanlarda çok az bulunan elyazmalarını bulması, düzenlemesi ve çevirmesini kapsamaktadır. Bu çalışmalar şöyle sıralanabilir:

  1. Sahifah Hammam Ibn Munabbih by Hammam Ibn Munabbih (d. 101 A.H), 1953’te Şam’da yayınlandı, Urdu ve İngilizce çevirileri 1955 ve 1966 yıllarında Haydarabad’da yayınlandı
  2. Kitabu’l-Mubtada wa’l Mab‘ath wal-Maghazi by Ibn Ishaq (d. 151 AH), 1976’da Rabat’ta yayınlandı.
  3. Ansabu’l-Ashraf by Baladhuri (d. 892 AH), . 1959’da Mısır’da yayınlandı.
  4. Kitabu’l-Riddah by Waqidi (d. 807 AH), 1964’te Şam’da yayınlandı.
  5. Al-Dhakha’ir wa’l-Tuhaf by Qadi Rashid Ibn Zubayr (d. 563 A.H.), 1959’da Kuveyt’te yayınlandı.
  6. Ma‘danu’l-Jawahir fi tarikhi’l-Basrah wa’l-Jaza’ir, by Shaykh Nu‘man Ibn Muhammad, 1973’te İslamabad, Pakistan’da yayınlandı.
  7. Kitabu’l-Nabat, by Abu Hanifah al-Dinawari (d. 882 A.H), published from Cairo in 1973; 1973’te Kahire’de yayınlandı; Profesor Hamidullah’ın yaptığı İngilizce çeviri Pakistan’da yapıldı.
  8. Kitabu’l-Sard wa’l-Fard fi Saha’ifi’l-Akhbar, by Isma‘il al-Qazwini, . Orjinal metin, İngilizce çeviri ile birlikte İslamabad, Pakistan’da 1411 A.H. yapıldı.
  9. Sunan Sa‘id Ibn Mansur. (Bu nadir bulunan çok değerli el yazması Hadis koleksiyonunu Profesor Hamidullah Türkiye’de keşfetmiştir. Daha sonra Mawlana Habibu’l-Rahman al-Azami’nin düzenlemesi ve Profesor Hamidullah’ın önsözü ile 1968’de Dabhel, Gujarat’ta yayınlandı.

Prof. Hamidullah, Sarakhsi’nin meşhur çalışması Sharhu’-Siyar al-Kabir’I Fransızca’ya çevirmiştir. Bu çevirinin 3000’den fazla sayfayı bulan bazı bölümleri Ankara’da yayınlanmıştır. İmam Buhari’nin önemli çalışması Al-Sahih bazı batılı Fransız Oryantalistler tarafından Fransızca’ya çevrilmiştir. Prof. Hamidullah, Fransızca çeviriyi orjinal Arapça metin ile karşılaştırıp yüzlerce hata bulmuştur. 600 sayfayı bulan bu çalışma Paris’te yayınlanmıştır. Ayrıca İmam Buhari’nin Al-Sahih’i için oldukça detaylı ve kapsamlı bir Arapça ve Fransızca indeksini hazırlamıştır. Öte yandan, Prof. Hamidullah genel okuyucular için de kitaplar yazmıştır. Bunlardan en önemlisi ilk baskısı 1957’de yapılan ve birçok yeni baskısı ve çeşitli dillere çevrilem ‘İslam’a Giriş’ isimli kitabıdır.

 Prof. Hamidullah, yazıları, verdiği seminerler ve kişisel karizması ile İslami öğreti ve ideallerin genel olarak Avrupa’da özellikle de Fransa’da yaygınlaşması ve popülerleşmesine eşsiz bir katkı sunmuştur. Batı ülkelerinde yaşayan eğitimli Müslümanlar arasında İslami şuurun yeninden canlanması ve bütün Batı Avrupa boyunca yayılan İslami dalga onun entelektüel, ahlaki ve kişisel etkisine çok şey borçludur. Şuan sadece Paris’te yüzden fazla cami bulunmaktadır. Paris’te, çoğu beyaz Parisliler olmak üzere, yüz binden fazla insan İslam inancına geçmiştir. Her hafta ortalama on kadar Fransız erkek ve kadın İslam’ı kucaklamaktadır. Derin bilgisi, olağanüstü geçimli doğası, vakur metotları ve ikna edici dili onu kendilerine rol model alan binlerce Müslüman öğrenciyi, entelektüeli, genci ve aktivisti etkilemiştir.

 Prof. Hamidullah, çalışkan atalarının en derin içtenlik, inanılmaz nefs terbiyesi ve örnek adanmışlıklarını sonraki nesillere taşıyan, oldukça az bulunan ve hızla tükenen Müslüman âlimlerinden biriydi. Oldukça saygı gösterilen bir insan olan Prof. Hamidullah, hiç kimseden hediye veya ödül kabul etmezdi. Fransızca Kuran çevirisi milyonlarca kopya satıp yayıncıları milyoner olurken, kendisi bir kuruş telif hakkı almadı. 1987’de Pakistan hükümeti, İslam davasına yaptığı önemli katkılardan dolayı 25000 Dolarlık bir çek taktim etti. Prof. Hamidullah, bu çeki derhal İslamabad’taki İslam Araştırmaları Merkezi’ne bağışladı. Oldukça prestijli olan Kral Faysal Ödülü’ne aday gösterilse de bunu kabul etmedi. Prof. Hamidullah’ın dünyevi cazibelerden kendisini tamamen sıyırmış olması erken dönem Müslüman âlim ve bilgelerinin açtığı yolun bir örneğiydi.

 Merhamet, ağırbaşlılık ve sadelik Prof. Hamidullah’ın kişiliği ve karakterine sinmişti. Bu nedenle de ömür boyunca bekar kaldı ve oldukça sade bir hayat yaşadı. Çok az miktarda süt, pirinç, peynir ve meyve ile yaşardı. Neredeyse elli yıl boyunca, dairesine ulaşmak için 180 basamak tırmanması gereken Paris’te eski küçük bir binanın 4. katında yaşadı. 1996 yılında çok ağır bir hastalığa yakalandı ve hastaneye kaldırıldı. Son döneminde abisinin büyük kızı Sadida tarafından ABD’ye götürüldü ve iyileşmesi için kendisine çok iyi bakıldı. Oldukça üretken ve tarihi bir yaşamdan ayrılırken son sözleri şunlar oldu:

‘Alınlarının teri ile insanlar yıllar boyunca çabalayacaklar

Senin ayaklarının izini taşıyan yerde.’

Yorumlar

Hiç yorum eklenmemiş. Tıkla ! İlk ekleyen sen ol ...

İlgili Başlıklar

Arşiv Arama

İlhamın Mihrabında


Ey “sadık ahmak” ıtlakına masadak biçare ulemâü’s-sû’ veya meczup, akılsız, cahil sufiler! Hakikat-i kâinat içinde kökü yerleşmiş ve hakaik-i kâinata kökler salmış olan şecere-i tûbâ-i İslâmiyet,mevhu

Sername

Siyasalın İhlası
Bu denemenin ilgilendiği alan, özellikle dinî cemaatleşmelerin iktidar unsurlarıyla ilişkilenme tarzından türeyen siyasallığın ihlasının nasıllığıdır.

En Çok Okunanlar

Yorum Platformu

Ubeyd Kudat
Münazarat Penceresinden Devlet

İktibas

Sizden Gelenler

 
ZEHRA.COM.TR
Tüm hakları saklıdır 2013 ®
Kaynak gösterilmeden ve izinsiz alıntı yapılamaz.

Yazılım : Networkbil.net