Ana Sayfa - Hakımızda - İletişim

Risale-i Nur Notları

Tenkid
En müthiş maraz ve musibetimiz, cerbeze ve gurura istinad eden tenkittir. Tenkidi eğer insaf işletirse, hakikati rendeçler. Eğer gurur istihdam etse, tahrip eder, parçalar. ...

İslâma Yakışan Hüdabinane İnsafdır, Hodbinane Tenkid Değil

Osman TEKİN

"En müthiş maraz ve musibetimiz, cerbeze ve gurura istinad eden tenkittir. Tenkidi eğer insaf işletirse, hakikati rendeçler. Eğer gurur istihdam etse, tahrip eder, parçalar. O müthişin en müthişidir ki, akaid-i imaniyeye ve mesail-i diniyeye girse! Zira iman hem tasdik, hem iz’an, hem iltizam, hem teslim, hem mânevî timsaldir. Şu tenkit, imtisali, iltizamı, iz’anı kırar.”

Müslüman’a yakışan her hususta insaflı ve adil olması ve insafın zıddı olan zulüm ve haksızlıktan uzak durmasıdır. Hakkın hatırı için iyi niyet ile yapılan insaflı tenkitler, faydalıdır. Marangoz, tahta üzerindeki pürüzleri rendeleyerek, pürüzsüz, güzel bir hale getirdiği gibi böylesi bir tenkitte, hakikatlerin anlaşılmasına ve insanın hatalarını düzeltmesine vesile olur.Eğer tenkit, cerbeze ve gurur niyeti ile yapılırsa tamir değil, tahrip hükmüne geçer. Faydadan çok zarar verir. Arzu edilen netice alınmadığı gibi, gayret ve şevk kıran bir musibet olur.

“S- Tenkidi nasıl görüyorsun? Hususan umur-u diniyede…

C - Tenkidin sâiki, ya nefretin teşeffisidir veya şefkatin tatminidir. -Dostun veya düşmanın ayıbını görmek gibi.- Sıhhat ve fesada muhtemel bir şeyde kabule temayül ve tercih şefkatten; redde temayül ve tercih-vesvese olmazsa-nefretten geldiğine ayardır.( Dostluk ve rıza gözü hiçbir ayıbı görmez. Fakat Kem göz ise bütün kusurları ortaya döker.)Sâik-i tenkit (tenkide sevkedici), aşk-ı hak ve arzu-yu tenzih-i hakikat olmalı. Selef-i Salihînin tenkitleri gibi.”

Tenkid psikolojisi, ya nefretini dışa vurmakla, intikam alıp rahatlamakla, insanları küçük görmekle ortaya çıkan bir hastalık halidir. Bu, karşısındaki insanın kuvve-i maneviyesini kırar. Veya dinden gelen bir şefkat ve insafla, gerçeği bulması için kardeşine yardımcı olmaktır. Bu, olması gereken, müsbet manada bir tenkittir.

Sonuç olarak;tenkit eden kişi, başkalarının da tenkide başlamasına kapı açar. Dedikodu ve gıybetin de araya girmesiyle birbirinden soğumalar başlar. Bu da bir arada çalışma ruhunu zedeler. Kişiler sürekli birbirlerinin hatalarını görmeye başlar. Üstad Hazretleri bu konuda şöyle der: “İkinci düstürunuz: Bu hizmet-i Kur’âniyede bulunan kardeşlerinizi tenkid etmemek ve onların üstünde faziletfüruşluk nev’inden gıbta damarını tahrik etmemektir. Çünkü nasıl insanın bir eli diğer eline rekabet etmez; bir gözü bir gözünü tenkit etmez; dili kulağına itiraz etmez; kalb ruhun ayıbını görmez… belki birbirinin noksanını ikmal eder, kusurunu örter, ihtiyacına yardım eder, vazifesine destek olur; yoksa o vücud-u insanın hayatı söner, ruhu kaçar, cismi de dağılır.’’ Bir fabrikanın çarkları da birbiriyle rekabetkârâne uğraşmaz, birbirinin önüne geçip tahakküm etmez, birbirinin kusurunu görerek tenkit edip, sa’ye şevkini kırıp atalete uğratmaz…

Böyle tenkide alışan insanlar bezgin ve tedirgin insanlardır. Müşteri gibi hep ayıpları ve kusurları görmeyi alışkanlık yaparlar. Böylece her sene biraz daha eskir ve zamanla çürür, giderler. Alemide kendileri gibi görür, kendi ruh adesesiyle herkese bakarlar. İşlerin iyi gitmemesinde de hep başkalarını suçlarlar. Ama kendi hataları konusunda ise aynı hassasiyeti göstermezler. Daima kendini beğendirmeye ve sevdirmeye çalışırlar. Kusuru nefsine almazlar; belki avukat gibi kendilerini müdafaa ve tebrie eylerler. Mübalağalar ile belki yalanlarla nefislerini medh ü tenzih ederek âdeta takdis ederler. Allah bizi bunlardan muhafaza etsin.

Yorumlar

Hiç yorum eklenmemiş. Tıkla ! İlk ekleyen sen ol ...

İlgili Başlıklar

Arşiv Arama

İlhamın Mihrabında

Lahika yerine bir hatırlatma
Evvel ahir tavsiyemiz: Tesanüdünüzü muhafaza; enaniyet, benlik, rekabetten tahaffuz ve itidal-ı dem ve ihtiyattır

Sername

Siyasalın İhlası
Bu denemenin ilgilendiği alan, özellikle dinî cemaatleşmelerin iktidar unsurlarıyla ilişkilenme tarzından türeyen siyasallığın ihlasının nasıllığıdır.

En Çok Okunanlar

Yorum Platformu

Ubeyd Kudat
Münazarat Penceresinden Devlet

İktibas

Sizden Gelenler

 

Tüm hakları saklıdır 2013 ®
Kaynak gösterilmeden ve izinsiz alıntı yapılamaz.

Yazılım : Networkbil.net